Murat Ülker memnun hayatın sırrını anlattı: Ölmek istiyorsan emekli ol

Murat Ülker memnun hayatın sırrını anlattı: Ölmek istiyorsan emekli ol

Kişisel internet sitesinde yayımladığı yazılarıyla dikkat çeken Yıldız Holding İdare Heyeti Üyesi, Pladis ve GODIVA İdare Şurası Lideri Murat Ülker, Japonların uzun ve keyifli bir ömrü hedefleyen hayat ideolojisi Ikigai’yi ele aldı.

Ülker,

‘Ölmek istiyorsan emekli ol’

başlıklı yazısında “Aslında kitapta anlatılan tüm prensipler benim hayat biçimi yolumu aydınlatan Kuran-ı Kerim’de var. Kendimi çalışmaktan emekli etmeye niyetim yok” sözlerini kullandı.

Ülker, yazısında şu sözlere yer verdi;

İKİGAİ: Japonların Uzun ve Memnun Hayat Sırrı

İnsanların bu kadar çok sevgi ve memnunluk arayışı içinde olmalarına şaşırmıyor değilim. Ben memnunluğu daha küçük yaşlarda şanslı olduğuma inanarak, her şeyi âlâ tarafından görerek, fakat natürel makus ihtimalleri de hesaba katarak yani kısaca Allah’a sığınmakta, onun buyruklarına nazaran yaşamaya çalışmakta, hoş bir aile kurmakta ve onlarla huzurlu bir hayat sürdürmekte, hoş arkadaşlıklarda ve maksat koyarak çalışmakta buldum. Sanırım bu yüzden bu türlü arayışlar bana değişik geliyor. Hatta bu tıp şahsî gelişim kitaplarını okumuyorum, uzak duruyorum. İçinizden “Ben de senin kadar güçlü olsam, güçlü ailede yetişsem ben de memnun olurdum.” dediğinizi duyar üzereyim. Trol ruhlar, lütfen deneyin siz de başarabilirsiniz keyifli olmayı! Fakat “laf sokmaktan” keyifli olacaksanız, hodri meydan.

Ben zenginliğe doğmadım, babam ben büyürken varlıklı oldu. Fakat mutluluğun, memnun hissetmenin yalnızca parayla, imkanla olacağını sanmıyorum. Memnun yaşamayı öğreten kitaplar her yerde, yalnızca Türkiye’de değil, tüm dünyada çok satıyor.

Şehirleşme, endüstrileşme, çağdaşlaşma, dinlerin günümüz hayat kaidelerine uzak kalmaları, yeni jenerasyon ve günümüz ömür sorunlarına tahlil teklif etmemeleri… Bunlar günümüz insanlarını çeşitli arayışlara itiyor. Arayış birçok vakit öteki yabancı bir hayat biçimine, ya da ömür ideolojisine dayanıyor. İkigai’de bunlardan biridir. Kitap dünyada 2 milyon adet satmış, okuyuverdim, pek kalın da değil… Bakalım neler düşündüm..

Hector Garcia ve Francesc Miralles tarafından kaleme alınan ve milletlerarası 2 milyondan fazla satılan bu kitap Japon ömür ideolojilerinden biri olan İkigai’yi anlatıyor, bizi Japonların uzun ve memnun hayat sırrı ile tanıştırıyor. Bunun için örnek olarak Japonya’nın Okinawa takımadalarında yaşayan dünya üzerinde yaş ortalaması en yüksek olarak bilinen halkın ömür sırlarından yola çıkıyor. İnsan ömrünün 100 sene ortalamasından da yüksek olduğu Okinawa halkının sırrı günümüzde şöhretini Okinawa’dan binlerce kilometre ötelere kadar taşımaya başlayan; İkigai. “İki” hayat, “Gai” de hedef, gaye manalarına geliyor. İkigai’yi kısaca söz olarak; “Hayatın Amacı” olarak tanımlayabiliyoruz. Aslında “her vakit meşgul olmanın mutluluğu” olarak da çeviri edebileceğimiz bu ideoloji Okinawa’da sağlıklı beslenme (Japonya’nın harika bir antioksidan tesiri olan bir meyvesi olan shikuwasa’nın birçoklarının geldiği yer), açık havada sade bir ömür, yeşil çay ve subtropikal iklimin (ortalama sıcaklık Hawaii’ninki gibi) yanı sıra ömrü şekillendiren anahtarlardan biri.

Japonlar herkesin bir ikigaisi olduğuna inanıyor, her sabah yataktan kalkmaları için bir sebepleri bulunuyor. Kimi beşerler kendi ikigailerini hala arıyorlar, meğer onu içlerinde taşıyorlar. Bu bireylere ilham vermeyi hedefleyen bu kitap kendi ikigainizi keşfetmeniz için gerekli tüm bilgileri veriyor. Telâşlı davranmamanızı, hayat gayenizi keşfetmenizi, bağlarınızı canlandırmanızı ve kendinizi tutkularınıza adamanızı öneriyor. Muharrirler bu tekliflerin Dan Buettner’in kitabında tanımlanan beş Mavi Nesil bölgesinde de beslenme ve idman ile bir arada uzun ömrün anahtarı olarak görülebileceğini tabir ediyor. Bu beş bölge ortasında Okinawa dışında, Sardinya (İtalya), Loma Linda (Kaliforniya), Nicoya Peninsula (Kosta Rica), İkeria (Yunanistan) yer alıyor.

Japonların ikigai ideolojisi 4 elemente dayanıyor: Sevdiğin, düzgün olduğun, insanlığa hizmet eden ve para kazandığın bir şeyi yaparsan varoluş sebebine ulaşırsın.

Anlaşılan daha dikkatli yaşamaya ve ikigai’mizi bulmamıza yardımcı olması için kendimize şu dört soruyu sormamız gerekiyor:

    Neyi seviyorum?

    Hangi mevzuda düzgünüm?

    Dünyanın benden ne beklentisi var?

    Ne için bana para öderler?

Japon kültüründe emeklilik sözü bulunmuyor. “Ölmek istiyorsan emekli ol” üzere meşhur bir tabirleri bile var. Ne olursa olsun, sıhhatleri el verdikçe işlerini hevesle yapmaya devam ediyorlar, özetle “işleyen demir ışıldar” ideolojisi hakim. Japonya’da uzun, sağlıklı ve memnun ömür sürüldüğünü nüfusun demografik yapısına bakınca anlıyoruz. Uzun ve sağlıklı ömür lakin birden fazla faktörün bir ortaya gelmesiyle mümkün oluyor. Sağlıklı bir hayat ideolojisine uyarak yaşamak, sağlıklı yemekler yemek, spor yapmak ve işini severek, sıkılmadan yapmak. Uzun bir hayat olacaksa, lakin bir yaşama maksadı ile dünyada geçirilen süreyi manalı ve faydalı bir biçimde geçirebiliyoruz. Şayet yaşlı, hasta, yorgunsanız Japonlar, az da olsa insanın kendisini meşgul ederek küçük küçük işler yapmasını öneriyor. Bu sayede insan dinç ve meşgul kalabiliyor. Emekli olmama ve etkin bir ömür sürme, yeterli dostluklar kurma, %80 oranında doyarak sofradan kalkma, her gün idman yapma, günümüzü aydınlatan her şeye şükranımızı sunma, tabiat ile tekrar ilişki kurma, gülümseme, anı yaşama üzere aksiyonlar de ikigaimizi bulma yolunda bize yardımcı oluyor.

Sağlam Baş Sağlam Vücut

Mens sana in corpore sano (Sağlam baş sağlam bedende bulunur.) deyişi ile sağlıklı bir ömür üslubunun gerekliliği olan fizikî idman üzere, zihinsel idmanın de beynin formda kalması için büyük kıymet taşıdığı anlatılıyor. Yeni bilgilerle karşılaşan beyin yeni kontaklar yaratıyor ve canlanıyor. Collins Hemingway ve Shlomo Breznitz’in “Maximum Brainpower: Challenging the Brain for Health and Wisdom” kitabına nazaran zihinsel eğitim, her gün yeni bir şey öğrenmek, oyun oynamak ve diğerleri ile etkileşimde bulunmak, zihnin yaşlanma tersi stratejileri için gerekiyor.

1.Stres: uzun ömrün katili

Kaliforniya üniversitesinde çocuklarından birinin hastalığına bağlı olarak yüksek gerilim düzeyleri olan 39 bayandan bilgi alıp bunları, sağlıklı çocukları ve düşük gerilim düzeyleri olan bayanlardan aldıkları numunelerle karşılaştırıyorlar. Gerilimin, hücresel yenilemeyi ve hücre yaşını etkileyen telomer isimli hücre yapısını zayıflatarak hücresel yaşlanmayı hızlandırdığını keşfediyorlar. Gerilim ne kadar büyükse hücreler üzerindeki yıpratıcı tesiri de o kadar büyük oluyor. Teorik olarak gerilim düşmanca ortamlarda hayatta kalmayı sağlayan faydalı bir reaksiyon. Alarm anında adrenalin ve kortizol salgılanarak bize zorluklarla yüzleşme imkanı veriyor. Lakin vakitle yıpratıcı tesire neden oluyor. Daima acil durum depresyona sebep olabiliyor, sonluluk, uykusuzluk ve tasa haliyle yüksek tansiyon yaratıyor.

Yazarlar gerilim azaltma usulünün temel desteği olarak benliğe odaklanmak gereğinin altını çiziyor. Alışkanlıkla şartlanmış olsalar bile reaksiyonlarımızın büsbütün şuurunda olmak için onları fark etmemiz gerekiyor, bir manada otomatik pilotu devre dışı bırakmamız gerekiyor. Bunun bir yolu da meditasyon, teneffüs antrenmanları ve yoga.

Açık ve net bir ikigaisi olan herkes ne olursa olsun tutkularını takip ediyor, gerilime karşı direnç gösteriyor, yüreklerini kaybetmeden amaçlarına odaklanıyor. Duygusal direnç sağlamak için Budizm ve stoacılığın hazzı, hisleri ve istekleri denetim etmeye yönelik ideolojilerinden yardım alınabiliyor. Olumsuz hislere teslim olmama, denetim edebileceklerimizi ve edemeyeceklerimizi bilmek en kıymetli teknikler. Antik Roma’nın en varlıklı adamlarından biri olan Seneca etkin bir stoacı (*) olarak olumsuz hisleri uygulamaya koyuyor ve bu aksiliklere karşı teslim olmama prensibini uyguluyordu. Sahip olduğumuz her şeyin ve sevdiğimiz herkesin bir gün yok olacağını unutmamak lakin karamsarlığa kapılmadan anı sevmeye konsantre olmak gerekiyor. Hoşluğu harikalıkta değil, kusurlu ve eksik şeylerde aramak gerekiyor. Wabi-sabi etrafımızdaki dünyanın değişken ve kusurlu tabiatının hoşluğunu gösteren bir Japon terimi. Bu yüzden Japonlar kırık bir çay fincanına büyük paha veriyor.

Direncin daha da ötesi anti-kırılganlık olarak tabir ediliyor. Bunu sağlamak için hayatta yedekler yaratmak gerekiyor. Örneğin tek bir yerden para kazanmak yerine hobilerden, başka işlerden de para kazanmaya çalışmak, arkadaşlıklarda ve şahsî ilgi alanlarında da yedeklere yer açmak değerli. Kimi alanlarda önlemli bir halde bahis oynarken birtakım alanlarda daha küçük riskler almak da değerli. Son olarak sizi kırılgan yapan şeylerden kurtulmak gerekiyor.

Çok oturmak yaşlandırır

Çok oturmak hipertansiyona, istikrarsız beslenmeye, kalp damar rahatsızlığına hatta birtakım kanser tiplerine yol açabiliyor. Kitap biraz uğraş ve değişiklikle basitçe daha çok hareket etmeye başlamayı öneriyor. Bunun için verdiği teklifler ortasında işe yürüyerek gitmek yahut günlük kısa yürüyüşler, asansör yerine merdiven kullanmak, abur cubur yerine meyve yemek, çocuklarla yahut evcil hayvanlarla oynamak ve yeterli uyku yer alıyor. İdman yapmak ve hayattaki aksiliklerle baş edebilme yeteneği kazanmak uzun ömrün sırları olarak veriliyor. Vücut, zihin ve ruhu istikrara sokan doğu disiplinleri Yoga, Çigong ile Tai Chi güç, haz, dinginlik sağlıyor. Yeniden, İkinci Dünya Savaşı öncesinden beri var olan Rajio Taisou (rajio radyodan geliyor zira o vakitler talimatlar radyodan iletiliyor) Japonların sabahları yaptıkları ısınma hareketleri. Temel gayelerinden biri iştirakçiler ortasındaki birlik ruhunu desteklemek olan bu hareketleri istatistiklere nazaran Japonların %30u her sabah 5 dakika yapıyor.

Özellikle uyku sırasında üretilen melatonin daha uzun yaşamaya yardımcı oluyor, bağışıklık sistemini güçlendiriyor, kansere karşı kollayıcı bir öge içeriyor, alzheimer başlangıcını yavaşlatıyor ve doğal insülin üretimini destekliyor. 30lu yaşlardan sonra azalan melatonin üretimini istikrarlı bir beslenme tertibi ve kalsiyum ile, her gün güneşe çıkarak, kâfi ölçüde uyuyarak, gerilimden, alkolden, tütünden ve kafeinden uzak durarak telafi edebiliyoruz.

Okinawa Diyeti

“Okinawa diyeti” balık (haftada 3 kez), en az beş porsiyon meyve ve zerzevat içeriyor. Tipik öğeler ortasında tahıllar, tofu, miso, ton balığı, soya filizi, biber ve yeşil çay, yasemin çayı bulunuyor. Nadiren şeker tüketiyorlar, tüketirlerse de şeker kamışından elde edilen şekeri tercih ediyorlar. Bir Okinawalının günlük ortalama alımı yaklaşık 1.900 kalori. Bu, tipik bir Amerikalı tarafından tüketilen ortalama kalori ölçüsünden değerli ölçüde daha az. Ayrıyeten Japonya’nın geri kalanının neredeyse yarısı kadar tuz tüketiyorlar: ortalama 12 grama kıyasla günde 7 gram.

Özetle:

-Daha az şeker,

-Daha az tuz,

-Düşük kalori alımı,

-Porsiyonları küçültüp sofradan biraz açken kalkmak,

-Zaman vakit oruç tutarak bedeni dinlendirmek gerekiyor.

Hara Hachi Bu

Okinawalılar Hara Hachi Bu ismi verilen bir Konfüçyüs öğretisini de uyguluyor. Hara Hachi Bu, “yüzde 80 doyana kadar ye” manasına gelen klâsik bir Okinawa deyişi. Buradaki fikir, tıka basa doyana kadar yemeye devam etmek yerine, artık açlık hissetmediğinizde yemeyi bırakmanız gerektiği.

Bu yemek ideolojisi, hazımsızlık ve öbür sıhhat problemlerine yol açabileceğinden, kendinizi çok tok hissetmeden yemeyi bırakmanın daha âlâ olduğu inancına dayanıyor.

Başlamanın yolları şunlar:

Yavaş yiyin – Süratli yemek daha fazla yemekle sonuçlanır. Yavaşlarsak, dikkatli oluruz ve bedenimizin bize artık aç olmadığımızı söyleyen ipuçlarına karşılık vermesine müsaade veririz.

Yemeğe odaklanın – Yemek yiyecekseniz, yalnızca yiyin. Bu formda daha yavaş yer, daha az tüketir ve yemeğin tadını daha fazla çıkarırsınız.

Küçük kaplar kullanın – Daha küçük tabaklarda yemeyi ve uzun, dar bardaklar kullanmayı tercih ederseniz, beyniniz daha fazla porsiyon yediğine inanır.

Uzun ömür konusunda Guinness rekorunu elinde tutan Ogimi’de söylenen bir müziğin kelamları şu halde aktarılıyor;

Sağlıklı ve uzun bir ömür için;

Erken yat, erken kalk, sonra yürüyüşe çık.

Hoşlandığın her şeyden az az ye.

Her günü sükunetle yaşa ve keyfini çıkar seyahatinin.

Arkadaşlarınla yeterli geçin.

Parmaklarının ne kadar yaşlandığına takılmamak işin sırrı, onları çalıştırmaya devam ettirirsen, kutlarsın yüzüncü yılını.

Logoterapiden İkigaiye

Viktor Frankl’ın psikoloji ekolü olarak logoterapi tarifi şöyle: “Yaşamak için bir neden bulmanıza yardım eder.” Logoterapi sürecinde kişi kendini boş, öfkeli, telaşlı hissetmekten adım adım hayatının emelini keşfetmeye, yeni keşfettiği hayat tutkusuyla pürüzleri ve ıstırapları yenmeye gerçek bir seyahat yapıyor. Frankl’a nazaran hayatımız hedefsiz kaldığında hissettiğimiz varoluşsal öfke, olumlu bir şey ve değişim için katalizör. Kişinin kendi yazgısını değiştirmek için yardıma gereksinimi olduğunda, hayatının gayesinin keşfetmek ve bu doğrultuda çatışmaların üstesinden gelmek için rehberliğe gereksinim duyduğunda devreye logoterapi giriyor. Man’s Search for Meaning (İnsanın Mana Arayışı) kitabında Frankl, Nietzche’nin ünlü özdeyişlerinden birini alıntılıyor: “Yaşamak için nedeni olan herkes, her türlü nasıla katlanır.”

Sartre’nin “Hayatımızın manasını biz yaratmayız, onu keşfederiz.” fikri, tıpkı korkulan şeyin başa gelmesi üzere bir dileğe gösterilen çok ilginin de dileğin gerçekleşmesini engelleyebilmesi, hepimizin asil ya da vahim şeyler yapma kapasitemizin olduğu ve denklemin neresinde olacağımızı şartların değil kendi kararlarımızın belirlediği de logoterapinin temel fikirleri sayılabiliyor. Örneğin Frankl, Auschwitz’e geldiğinde mesleğinin çalışmasının müsveddesine el konuluyor, fakat o baştan yazmak güdüsü ile toplama kampında ömür maksadı kazanıyor.

Morita Terapisi

Shoma Morita logoterapinin çıktığı yıllarda Japonya’da kendi terapisini yaratıyor. Psikoterapist olmasının yanı sıra bir Zen budisti olan Morita, hastalarına hislerini denetim etmeye çalışmadan kabul etmeyi öğretiyor, zira hisleri hareketlerinin sonucu olarak oluşuyor. Semptomları ortadan kaldırmıyor, bunun yerine isteklerimizi, tasalarımızı, kaygılarımızı kabul etmemizi ve onları bırakmamızı öğretiyor. Morita “Morita Theraphy and the True Nature of Anxiety-Based Disorders” kitabında hisleri kabul etmek gerektiğini söylüyor: “Bir dalgadan öteki dalga ile kurtulmaya çalışırsak kendimizi sonsuz bir denizde buluruz.” Ana odaklanmak gerekiyor, terapistin misyonu hastanın karakterini geliştirmek olarak görülüyor, “şu anda ne yapmaya gereksinimim var” mantrasını akılda tutmak ve kendi içimize bakıp ikigaimizi bulmak anahtar.

Bu terapi hastanın rastgele bir dış uyaran olmadan bir odada tecriti ile başlıyor, sessizlik içinde rutin işlerini yapması ile devam ediyor, fizikî hareket basamağına geçiyor, son olarak toplumsal yaşama ve gerçek dünyaya geri dönüyor. Bu evrelerde hasta Naikan iç gözlemsel meditasyonunun 3 sorusuna odaklanıyor: X şahsından ne aldım, X bireyine ne verdim, X bireyine ne üzere sıkıntılar yaşattım.

İkigai Felsefesi

İkigaimizi bulmak için gerekenler:

-Akışı yakalamak,

-Dengeli ve şuurlu beslenmek, düşük yoğunluklu antrenman yapmak,

-Zorluklar karşısında pes etmemek olarak özetleniyor.

Mihaly Csikszentmihalyi’nin “Flow: The Psychology of Optimal Experience” (Akış: Kontrol Psikolojisi) kitabında öne sürdüğü üzere akış insanın kendini her şeyden üstün tuttuğu bir aktifliğe kaptırma hali. DePaul üniversitesinden araştırmacı Owen Shaffer’e nazaran akışı yakalamanın gereklilikleri: yapacağınız şeyi bilmek, bunu nasıl yapacağınızı bilmek, bunu ne kadar uygun yaptığınızı bilmek, nereye gideceğinizi bilmek, belirli zorlukları algılamak, aşikâr maharetleri algılamak, dikkat dağıtıcılardan uzak durmak olarak belirleniyor. Bu model, kendimizi rahat hissettiğimiz bölgenin biraz dışında kalan ve başarma bahtımızın olduğu misyonları üstlenmemizi öneriyor. Ülkü olan yeteneklerimizle uyumlu lakin biraz zorlayacak orta yolu bulmak. Bu Ernest Hemingway’in “Bazen yazabildiğimden daha güzel müellifim.” demesine benziyor. Net somut bir gaye de kıymetli.

Boston Consulting Group tarafından yapılan bir çalışmaya nazaran, işverenleri hakkında soru sorulan çok uluslu şirket çalışanlarının bir numaralı şikayeti “takım misyonunun net bir biçimde tabir edilmemesi” ve sonuç olarak gayelerinin ne olduğunu bilmemeleri. MIT Media lab’in müdürü Joi Ito ve Jeff Howe “Whiplash:How to Survive Our Faster Future” (Kamçı: Süratli Gelecekte Nasıl Hayatta Kalırsınız) kitabında somut gaye gösteren bir pusulanın ayrıntılı bir harita yerine çok daha süratli ve verimli sonuç vereceğini tabir ediyor. Akışı yakalamak için net bir maksada sahip olmak değerli, lakin işe koyulduğumuzda onu gerimizde nasıl bırakacağımızı da bilmek zorundayız. Kişi madalyayı ailesine gösterdiğinde ne kadar gurur duyacağını düşünürken bir saniyeliğine odağını kaybettiği takdirde, kritik bir anda kusur yapması ve yarışı kaybetmesi kaçınılmaz oluyor. Ayrıyeten, bir adedini en güzel biçimde yapmaya odaklanmak yerine, tüm gücümüzü işleri değiştirmeye harcıyoruz. Her seferinde bir adedine ağırlaşmak akışı yakalamak açısından en değerli öge olabiliyor. Bunun için de dikkat dağıtıcı ortamlardan uzak durmak, yaptığımız şeyi daima denetim etmek gerekiyor.

Araştırmalar bir seferde birkaç şey üzerinde çalışmanın verimliliği en az yüzde 60 ve IQmuzu en az 10 puan azalttığını gösteriyor. İsveç Çalışma Hayatı ve Toplumsal Araştırmalar Kurulu, akıllı telefonlarına bağımlı 20-24 yaşlarında dört bin yetişkinin üzerinde yaptığı araştırmada bu kümenin daha az uyuduğunu, okulda akranlarıyla daha az temasa geçtiklerini, depresyon belirtisi gösterdiklerini buluyor. Muharrirler tek bir vazifeye odaklanmak üzere beynimizi eğitirken uyanık olduğumuz birinci saat ve yatmadan evvel son saat ekrana bakmamayı, akışa kapılmadan evvel telefonu kapatmayı, haftanın bir günü teknoloji orucu tutmayı, günlük yalnızca bir ya da iki kere e-postanızı denetim etmeyi, pomodoro tekniğini denemeyi (25 dakika çalışıp 5 dakika dinlenmek gibi), dikkatin dağıldığını fark ettiğiniz anda meditasyon ya da yürüyüş üzere tekniklerle ana dönmeyi, dikkatin dağılmayacağı bir yerde çalışmayı, her aktifliği ilgili iş kümelerine ayırmayı, rutin vazifeleri tek seferde yapmayı, zevk alacağınız bir ritüelle çalışmaya başlamayı ve bir mükafatla bitirmeyi öneriyor.

Steve Jobs da Japonya’nın zanaatkarlarından, ideolojisinden etkilenmiş ve esinlenmiş. Japon zanaatkarlarının ve ideolojisinin hatta mutfağının ortak tarafı sadelik ve ayrıntılara verilen itina. Bu tembellikten kaynaklı bir sadelik olarak değil, kişinin ikigaisine nazaran yeni hudutlar arayıp bulan, her vakit bir objeyi, vücudu ve zihni ya da mutfağı bir sonraki düzeye çıkaran sofistike bir sadelik olarak tanım ediliyor. “Jiro Dream of Sushi” belgeselinde çıraklardan biri Jiro oldu diyene kadar yıllarca sıkılmadan tamago (ince, hafif, tatlı bir omlet) yapmaya uğraşıyor, zira suşi yapmak onun ikigaisi.

Japonya’da akışına kapıldıkları şeyle birleşmek özel bir manaya sahip. Şintoizme’e nazaran ormanların, ağaçların ve objelerin içinde bir kami (ruh ya da tanrı) bulunuyor. Ressam, mühendis ya da şef fark etmez, biri bir şey yaratmaya koyulduğunda üzerine aldığı sorumluluk, yaptığı şeye “yaşam” verirken doğayı kullanmak ve ona hürmet duymak. Örneğin zanaatkar objeyle bir oluyor ve onunla akıyor, seramik yapan biri çamur için birebir şeyi söylüyor. Tabiatla kontaklı Shinto bedelinin yitirildiğini söyleyenlerden en değerlisi olan Studio Ghibli’nin prodüktörlüğündeki animasyon sinemaları direktörü Hayao Miyazaki, tüm sinemalarında insanın, teknolojinin, hayal dünyasının ve tabiatın çatışmasını ve sinemanın sonunda bir ortaya gelmelerini işliyor. “Spirited Away” sinemasında en dokunaklı metafor ırmakların kirliliğini temsil eden çöple kaplı obez bir ruh. Sinemalarında ruhların kişilikleri, ağaçların hisleri, kuşlarla arkadaşlık eden robotlar dikkati çekiyor. İşine bağlılığındaki tutku belgesellere mevzu oluyor. Tıpkı formda dünyadaki bütün sanatkarlar ve bilimcilerin de güçlü ve bariz bir ikigaiye sahip oldukları, ölene kadar sevdikleri işi yaptıkları bir gerçek. Einstein örneğin ölmeden evvel son olarak kainatın güçlerini tek bir teoriyle birleştirmeye çalıştığı bir formül yazıyor.

Peki, çamaşır yıkamak üzere rutin işlerle ilgilendiğinizde bunları da zevkli hale getirmenin bir yolu var mı? Buna mikro akış deniliyor. Bill Gates her gece bulaşık yıkıyor ve bunun onu rahatlattığını ve zihnini berraklaştırdığını söylüyormuş. Kendi başına oluşturduğu bir nizamı takip ederek her gün bunu daha düzgün yapmaya çalıştığını söylüyor. Richard Feynman da rutin ofis işlerinden zevk alıyor. Japonlar’ın öbür bir özellikleri günlük geleneklerden zevk almaya odaklanmak ve bunları akışı yakalamak için araç olarak kullanmak. Gelenekler basitçe akışı yakalayabileceğimiz net kurallar ve gayeler veriyor.

Meditasyon zihin kaslarını eğitmenin ve akışı yakalamanın bir yolu. Temel emeli zihni sakinleştirmek, his ve kanılarımızı gözlemlemek ve dikkatimizi tek bir gayeye ağırlaştırmak olarak tanım ediliyor.

Guinness Rekorlar Kitabının editörü Norris McWhirter’ın 1970te uydurduğu bir terim olan 100 yaşının üzerindeki “süper asırlıkların” Okinawa’da yaşayan örneklerinden hayat ideolojilerine dair bilgiler almak istendiğinde, gerilimsiz, memnun bir ömür, şükretmek, vücudun ve zihnin meşguliyeti, âlâ uyku, alkolden ve hayvansal besinlerden uzak bir beslenme öne çıkıyor. Uzun hayatın sırrı emekli olmak yerine, ikigai meşalelerini taşıyan sanatkarlarda da dikkati çekiyor. Örneğin 100. yaşına giren ressam Carmen Herrera’nın 89 yaşında sattığı birinci tablosu Tate Modern’in kalıcı koleksiyonları ortasında yer alıyor. (12 Şubat 2022de 106 yaşında öldü) 92 yaşında 2015te vefat eden sanatçı Ellsworth Kelly hünerleri yaşla birlikte kaybettiğimiz fikrinin efsane olduğunu, zira müşahede için daha büyük bir netlik geliştirdiğimizi ileri sürmesi ile hatırlanıyor. 86 yaşında mimar Frank Gehry (1929 doğumlu, Guggenheim Müzesi, Prag Dans Eden Bina) içinde bulunduğunuz vakitle ilişkili olmayı, anı yaşamayı öneriyor.

Japonlar’a nazaran mutluluğun ana koşulları yapacak bir şey, sevecek biri ve umut edecek bir şey. Okinawa röportajlarını özetleyen kitap, endişelenmemeyi, yeterli alışkanlıklar edinmeyi, arkadaşlıkları, çabuk etmeden yaşamayı, optimist olmayı ve en kıymetlisi ne kadar değersiz görünürse görünsün yaptıkları her şeyde tutkulu olmayı uzun ömrün sırrı olarak sunuyor.

İkigai’nin 10 kuralı

    Öncelikle emekliliği unutun, etkin kalın.

    Ağırdan alın. Tez anında yavaşlayın.

    Midenizi tıka basa doldurmayın.

    Çevrenizde düzgün beşerler, düzgün arkadaşlarınız olmasına ihtimam gösterin.

    Egzersiz yapmaya daima devam edin.

    Kötü anda bile gülümsemeyi ihmal etmeyin.

    Doğal hayatı asla art plana atmayın. Siz de onun bir kesimi olduğunuzu unutmayın.

    Teşekkür etmeyi bilin.

    Anı yaşayın.

    İkigai’nizi takip edin.

Kitabın muharrirleri kelamlarını; şimdi ikigainizin ne olduğunu bilmiyorsanız misyonunuz onu keşfetmek olsun diye tamamlıyor. İkigai kitabının sizden yapmanızı istediği birinci şeylerden biri, büyük yahut küçük amaçlarınızı belirlemek. Ne kadar kıymetsiz görünürse görünsün, tüm hayallerinizi kabul etmeniz değerli. Hatta bahis sezgisel beslenme ve antrenmanla fizikî ve meditasyonla zihinsel sıhhatiniz olduğunda, amaçlarınızdan en küçüğü bile uzun vadeli olanlar kadar değerli. Gündelik hayatın koşuşturması içinde birçok vakit yaşadığımız anı gerçek bir biçimde deneyimlemeyi unutuyoruz. İkigai kitabı okuyucuları keyifli aktiviteleri, memnun oldukları anları ve şimdiki vakti düşünmeye teşvik ediyor, mutluluğun gerçek sırrının sakin bir ruh hali ve birliktelik hissinde olduğunu söylüyor.

Özetle, kendinizle ve hayatınızla barışık olmanız için sizi motive ediyor. İç huzurunuza ve yaşama isteğinize odaklanmanızı sağlıyor.

Kitabı bitirdiğimde gördüm ki ben ikigaimi aslında bulmuşum. Yakından biliyorsunuz #mutluetmutluol. Aslında tüm unsurları de benim hayat biçimi yolumu aydınlatan Kuran’da da var. Yemek alışkanlıkları konusunda bir şey diyemeyeceğim, dünyanın en hoş mutfağı bizde, gelsinler bu ideolojiyi Türkiye’de yaşasınlar bakalım. Öteki öğretiler de, ideolojiler de kulağa beğenilen geliyor, uygulanması kolay geliyor lakin günün sonunda birçok insanın psikolojisi ile davranışlarının varsayım edilemezliği ve durumsallığı ile ilgili.. Öğrendim mi kitaptan, öğrendim, kendi ömür biçimime ziyan vermeden kendimi zenginleştirebilir miyim, neden olmasın, hepsini uygulayabilir miyim, orası biraz kuşkulu ancak kendimi çalışmaktan emekli etmeye niyetim yok:)

Yorum gönder