Kayıtlara ‘en sıcak yıl’ olarak geçecek 2023 sonrasında sıcaklıkların artması mümkün

Kayıtlara ‘en sıcak yıl’ olarak geçecek 2023 sonrasında sıcaklıkların artması mümkün

WMO, süreksiz “2023 Global İklim Durumu” raporunu açıkladı.

Raporda, 2023 yılının kayıtlardaki en sıcak yıl olacağının doğrulandığı belirtilerek, ekim sonuna kadar olan bilgilerin, bu yıl hava sıcaklığının sanayi öncesi devirden (1850-1900) yaklaşık 1,40 santigrat derece üzerinde olduğu kaydedildi.

Raporda, 2023’te kayıtlara geçen sıcaklığın, daha evvel kayıtlara en sıcak yıl olarak geçen 2016 ve 2020’nin üzerinde bulunduğu ve bu yılın son 2 ayındaki sıcaklık bedellerinin sıralamayı etkilemesinin beklenmediği belirtildi.

2015 yılı prestijiyle son 9 yılın, kayıtlara geçen en sıcak yıllar olduğuna dikkat çekilen raporda, “2023’ün baharında Kuzey Yarım Küre’de ortaya çıkan ve yaz aylarında tesiri süratle artan El Nino hava olayının 2024’teki sıcaklığı daha da artırması beklenen zira El Nino çoklukla doruğa ulaşmasının akabinde global sıcaklıklar üzerinde en büyük tesire sahip olacak.” değerlendirmesi yer aldı.

Raporda, havadaki karbondioksit düzeylerinin sanayi öncesi periyoda nazaran yüzde 50 daha yüksek olduğu kaydedilerek, “Bu durum ısıyı atmosferde hapsediyor. Karbondioksitin uzun ömürlü olması, sıcaklıkların gelecek yıllarda da artmaya devam edeceği manasına geliyor.” sözleri kullanıldı.

Raporda, 2013-2022 yıllarında deniz düzeyindeki yükselme oranının, devam eden okyanus ısınması ve buzulların erimesi nedeniyle uydu kayıtlarının birinci 10 yılındaki (1993-2002) oranın iki katından fazla olduğu bildirildi.

Antarktika, Kuzey Amerika ve Avrupa’daki buzullarda bir kere daha çok bir erime yaşandığı vurgulanan açıklamada, “İsviçre buzulları, son 2 yılda kalan hacminin yaklaşık yüzde 10’unu kaybetti.” tabiri kullanıldı.

Raporda, yenilenebilir güç kapasitesinin, güneş ve rüzgar gücünün öncülüğünde 2022’de yaklaşık yüzde 10 arttığının altı çizildi.

“Sel felaketi Türkiye’yi de etkiledi”

Aşırı hava ve iklim olaylarının tüm kıtalar üzerinde büyük tesirleri olduğuna işaret edilen raporda, bunlar ortasında büyük seller, tropikal kasırgalar, çok sıcaklık ve kuraklık ile bunlara bağlı denetim edilemeyen yangınların yer aldığı belirtildi.

Raporda, “Eylülde Daniel Kasırgası’nın neden olduğu çok yağışlardan kaynaklanan sel felaketi Yunanistan, Bulgaristan, Türkiye ve Libya’yı etkiledi. Bilhassa Libya’da ağır can kayıpları oldu. Şubat ve martta Freddy Kasırgası, Madagaskar, Mozambik ve Malavi üzerinde büyük tesirleri olan, dünyanın en uzun ömürlü tropikal kasırgalarından biriydi.” sözleri yer aldı.

Aşırı sıcakların dünyanın birçok bölgesinde tesirli olduğu hatırlatılan raporda, en değerlilerinden kimilerinin Güney Avrupa ve Kuzey Afrika’da, bilhassa şiddetli ve inanılmaz derecede sıcaklığın yaşandığı temmuzun ikinci yarısında hissedildiği bildirildi.

Raporda, “İtalya’da sıcaklıklar 48,2 dereceye ulaştı. Tunus’ta 49, Fas’ta 50,4 ve Cezayir’de 49,2 derecelik rekor yüksek sıcaklıklar bildirildi.” açıklamasına yer verildi.

“Aşırı hava şartları, mevt ve yıkıma neden oldu”

Kanada’da evvelki periyotlara nazaran çok büyük orman yangınlarının yaşandığı belirtilen raporda, ülkede 15 Ekim prestijiyle 18,5 milyon hektar ormanlık alanın yandığı ve bunun 2013 ile 2002 ortasındaki ortalamadan 6 kat daha fazla olduğu vurgulandı.

Raporda, Afrika Boynuzu’nda arka arda beş mevsim yaşanan kuraklığın akabinde sel felaketinin tesirli olduğu ve bunun da daha fazla yerinden edilmeyi tetiklediğinin altı çizilerek, şunlar kaydedildi:

“Hava ve iklim değişikliği nedeniyle yaşanan tehlikeli tabiat olayları, besin güvenliği, yerinden edilmeler ve savunmasız şahıslar üzerindeki zorlukları daha da artırdı. Bu durum, yeni, uzun vadeli ve ikinci kere yerinden edilmeleri tetiklemeye devam etti ve halihazırda yerlerinden edilmiş birçok kişinin savunmasızlığını artırdı. Çok hava şartları, mevt ve yıkıma neden oldu.”

Raporda, 2023’te, yıkım ve ümitsizlik izi bırakan çok hava şartlarının yaşandığı ve iklimle ilgili rekorların altüst olduğu belirtildi.

“Herkesin erken ikaz hizmetleriyle korunması zorunlu”

Raporda görüşlerine yer verilen WMO Genel Sekreteri Petteri Taalas, “Sera gazı düzeyleri ve global sıcaklıklar rekor seviyede. Deniz düzeyindeki yükseliş rekor düzeyde. Antarktika’da deniz buzu rekor seviyede düşük. Bu durum, kırılan rekorların sağır edici bir kakofonisi.” sözlerini kullandı.

Taalas, çok hava şartlarının her gün ömürleri ve geçim kaynaklarını yok ettiğine dikkati çekerek, “Bu durum, herkesin erken ihtar hizmetleriyle korunmasının mecburî olduğunu vurguluyor.” tabirlerini kullandı.

WMO’nun süreksiz Global İklim Durumu raporunun, bugün Dubai’de başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Mukavelesi 28. Taraflar Konferansı’nda (COP28) bilgi sağlamak emeliyle yayımladığı kaydedildi.

Nihai Global İklim Durumu 2023 raporunun, bölgesel raporlarla 2024’ün birinci yarısında yayımlanacağı belirtildi.

Yorum gönder