‘Air-fryer’ ile ilgili bilinmesi gerekenler

‘Air-fryer’ ile ilgili bilinmesi gerekenler

Sosyal medya kullanıcıları, Türkçede “havayla pişiren fritöz” manasına gelen bu mutfak aletlerinin söylendiği kadar sağlıklı olup olmadığını tartışırken, bunun süreksiz bir moda olduğunu sav edenler de var.

İşte air-fryer’lara dair bilinmesi gerekenler…

NASIL ÇALIŞIR?

En çok da “yağsız kızartma” özelliğiyle anılan air-fryer’lar aslında yiyecekleri kızartmıyor. Fritözden çok konveksiyonel fırını andıran bir düzeneğe sahip.

Sıcak havayı yiyeceklerin etrafında süratle dolaştırarak pişiren mutfak aleti, süratli pişirme özelliği sayesinde kızartmaların kimi özelliklerini taklit ediyor. Örneğin “Maillard reaksiyonu” sayesinde yiyeceklerin üzerinde kahverengi, gevrek bir katman yaratabiliyor.

Maillard tepkisi, amino asitler ve indirgeyici şekerler ortasında gerçekleşen bir kimyasal süreç. Bu fenomen, gıdayı esmerleştirirken aroma ve lezzet bileşikleri oluşturuyor. Kömürde ızgara, kızarmış soğan ve çıtır patates kızartmasının lezzetli olmasının temel nedeni bu.

AİFREYER SAĞLIKLI MI?

Bu mutfak aletleri, Maillard tepkisini fazla yağ kullanmadan gerçekleştirebildiği için kızartmadan daha sağlıklı bir pişirme prosedürü olarak kabul ediliyor.

Hidrojenasyon ismi verilen bir kimyasal süreçten geçen trans yağlar, derin yağda ve tavada kızartılan yiyeceklerin en makûs özelliği. Sayısız araştırma, trans yağların kalp krizi, felç, obezite ve diyabet üzere bir dizi kronik hastalık riskini artırdığını gösteriyor.

Ayrıca, havayla pişirme usulünün ziyanlı bileşiklerin oluşumunu azaltabileceğine dair birtakım deliller da var.

Nişastalı yiyecekleri yüksek sıcaklıklarda pişirmek akrilamid oluşumuna neden olabilir. Bu kimyasal, yiyeceğe gevrekleşme ve kahverengileşme özelliği verirken, kimi araştırmalar kanser riskini artırabileceğini öne sürüyor.

2015’te yapılan bir araştırmada, derin yağda kızartılan ve havayla pişirilen patateslerde akrilamid oluşumunun nasıl değiştiği incelenmişti. Havayla pişirmenin akrilamid içeriğini derin yağda kızartmaya kıyasla yüzde 90 oranında azalttığı belirlenmişti.

SAĞLIK AÇISINDAN RİSKLER

Ancak air-fryer’ları kızartma dışındaki pişirme formülleriyle kıyaslayan çok az araştırma var.

Mevcut datalara nazaran air-fryer teknolojisi, akrilamidin yanı sıra potansiyel açıdan tehlikeli diğer bileşikleri üretmeye devam ediyor. Örneğin etin yüksek ısıda pişirilmesi nedeniyle “polisiklik aromatik hidrokarbon” ve “heterosiklik amin” ismi verilen bileşikler oluşabiliyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü’ne nazaran, bu bileşikler kanser riskiyle bağlı.

Havayla pişirme ve bu bileşikler ortasında nasıl bir ilgi olduğunu tam olarak anlaşılması için bilimsel araştırmalara gereksinim var. Lakin kızartma, ızgara, mangal ve tütsüleme üzere prosedürlerde de bu bileşiklerin ortaya çıktığı biliniyor.

Öte yandan, kaynatma ve buharda pişirme üzere usuller, pişirme sıcaklığını daha düşük tuttuğu için bu kimyasalları üretmiyor ve daha sağlıklı olarak kabul ediliyor.

Bu yüzden uzmanlar, aslında besin çeşitliliğini müdafaanın en sağlıklı beslenme yolunu olduğunu vurguluyor.

TEFLON GERECE DİKKAT

Teflon diye bilinen yapışmaz kaplama 1930’larda icat edildi; yiyecekleri çevirmeyi ve paklığı kolaylaştırdığı için süratle yaygınlaştı. Lakin son yıllarda inançlı olup olmadığı sorgulanır hale geldi. Çünkü bunların üretiminde kanserle bağlantılı PFOA isimli bir kimyasal kullanılıyordu.

Tartışmaların akabinde, 2013’ten beri üretilen teflonların PFOA içermemesine dikkat ediliyor. Bu eserlerde yaklaşık 300 derecelik sıcaklığa kadar ziyanlı kimyasal salınmadığı belirtiliyor. Lakin sıhhatlerini riske atmak istemeyen kullanıcılar tekrar de huzursuz. Bu yüzden air-fryer’ların teflonla bağlantısı de tartışma konusu oldu.

Öte yandan, tüm air-fryer’larda teflon kullanılmıyor. Bu yüzden kullanıcıların teflon olmayan eserleri tercih etmesi mümkün.

KIZARTMA VE HAVAYLA PİŞİRMENİN TAT FARKI

havayla pişirilen besinin yağ içeriği daha düşük olsa da kızartmalarla benzeri oranda nem barındırıyor ve rengini de koruyor.

Öte yandan 2015’te yapılan bir öbür araştırma, air-fryer’da pişen patatesin nişasta jelatinizasyonunun daha az olduğunu göstermişti. Parçalanmamış olan nişasta granülleri soğuk suda çözünmüyor ve suyu emerek şişiyor. Besinin tadını etkileyen bu süreç nişastanın jelatinleşmesi diye biliniyor.

Bu nedenle havayla pişirilen patatesler, yağda kızartılmış eserlere kıyasla biraz daha sert ve kuru bir dokuya sahip olabilir.

AİR-FRYER DAHA MI AZ ELEKTRİK YAKIYOR?

İnsanların air-fryer almasının bir öteki nedeni de elektrikten tasarruf yapmak istemeleri. Bu mutfak eserlerinin pişirme hazneleri fırınlardan daha küçük olduğundan, ısınmak için daha az gücün gerekeceği düşünülüyor.

Bununla ilgili resmi bilimsel araştırmalar yok. Tekrar de kimi toplumsal medya fenomenleri eseri test etti.

BBC’in haberine nazaran bir deneyde tavuğun fırında pişirilmesinin yaklaşık 35 dakika sürdüğü ve 1,05 kilowatt saat elektrik yaktığı görüldü. Air-fyer ise tavuğu 20 dakikada pişirdi ve 0,43 kilowatt saat elektrik kullandı.

Bu amatör deney, air-fryer’ların daha tasarruflu olduğu niyetini destekliyor.

BU MUTFAK ALETİNDE NE PİŞİRİLİR

Air-fryerde sevilen kızarmış yiyecekleri pişirmek mümkün. Bunlar ortasında tavuk kanatları, kızarmış tavuk, patates kızartması yahut peynir çubukları var.

Öte yandan yağda pişiren fritözlerden daha fazlasını yapma yeteneğine sahip. Örneğin, balık, zerzevat, pizza ve ekmek de pişirebiliyor. Ayrıyeten yiyecekleri ısıtmak da mümkün.

Kaynak: Independent, CNET, Tech Radar, Medical News Today, IFL Science, BBC, Air Cookers

Yorum gönder